Sen

Dziś specjalnie zasnęłam jeszcze raz, kiedy się obudziłam o 12, dospałam do 16, żeby mieć sen i go zapamiętać! Bo tylko te sny się pamięta. :/

            Piaski. Znowu. Blok 57, mieszkanie rodziców. Nie mieszkam tam, ale przyjechałam. Wyglądam przez okno w moim pokoju i widzę trawnik za blokiem naprzeciwko. To jest niemożliwe w realu, bo ten blok go zasłania. Ale we śnie widzę tam dziewczynę i mężczyznę, nieznanych mi. Obserwuję ich i wołam tatę, żeby też zobaczył, bo dziewczyna... jeździ na krzesełku. Dosłownie. Ma krzesełko/podnóżek, takie niskie, z jednej podłużnej deseczki poprzecznej i dwóch pionowych po bokach. Tylko że do tych pionowych przymocowano 2 kółka, jedno po jednej stronie i drugie po drugiej stronie. Są szerokości tych deseczek i skierowane w tę samą stronę co one, więc podnóżek jeździ do przodu i do tyłu. Teraz zastanawiam się, jak i gdzie trzymała stopy - w powietrzu?! We śnie mi się to podobało i obserwowałam z zachwytem.

            Potem siadamy z tatą na podłodze pod oknem (w realu tam było biurko, więc sen pokazuje mieszkanie przed tym, czyli musiałam mieć jakieś 15 lat, a w lustrze wyglądałam na 20 - tak czy siak nie miałam jeszcze swojego mieszkania, a we śnie już mam). Tata mówi jedno zdanie: Jest konfrontacyjnie. Nic więcej nie mówi, ja też nie, tylko go przytulam. Oboje wiemy, że mówi o wznowie swojego raka - w realu tata chorował prze 11 ostatnich lat swojego życia, ale nie miał wznowy, to był cały czas ten pierwszy rak. Ta scena szybko się urywa, choć chciałabym, żeby trwała.

            Potem pobiegłam wyjąć pocztę ze skrzynki. Biegałam po tych schodach, jakby to było możliwe. Jakbym miała 20 lat. Wyglądać musiałam też jak w tym wieku, bo miałam na sobie śliczną, lekko rozkloszowaną od pasa sukienkę do pół łydki, jak w latach 60. W realu nigdy takiej nie miałam, lepiej mi było w sukienkach odciętych pod biustem, ale w tym śnie widzę się w lustrze w przedpokoju i wyglądam ślicznie!

            Mimo to mam własne mieszkanie w Warszawie i zastanawiam się, czemu tyle poczty dla mnie przyszło do mieszkania rodziców. Za pierwszym razem nie wyjęłam wszystkiego, więc lecę tam jeszcze raz. Zanim wyszłam, zobaczyłam, że rodzice odwijają z folii nowe meble do mojego pokoju. Zdziwiłam się, bo nie widziałam kuriera, a powinien był mnie mijać, kiedy poszłam po pocztę! Klucz zostawiłam w skrzynce, a skrzynkę na oścież otwartą, bo przecież szybko obrócę. Kiedy tam wróciłam, zobaczyłam, że ktoś wrzucił mi do skrzynki to krzesełko! Było złożone, siedzisko i boki osobno, kółka osobno - zapakowane w dwie folie. Ale sen musiał wykonać fikołek, żeby to podrzucenie było możliwe! Gdybym zamknęła skrzynkę za pierwszym razem, nie dałoby się podrzucić krzesełka, bo by nie weszło przez szparę! Sen musiał zostawić skrzynkę otwartą, żeby krzesełko weszło! We śnie zastanawiałam się, kto mi je podrzucił, ale jak pobiegłam na górę pogadać o tym z tatą, to goście już byli. Co dziwniejsze meble też już stały w moim pokoju. Tzn. składana kanapa. Szafa stała w miejscu starej szafy, ale złożona jeszcze, zasłaniała tamtą.

            Zignorowałam gości, dla mnie byli obcy, a ja znowu zostawiłam klucz w otwartej skrzynce, więc pobiegłam wyciągać resztę poczty (nb. ci goście też musieli przejść obok mnie, kiedy byłam przy skrzynce i też tego nie zrobili; do mieszkania nie ma innego wejścia!). W skrzynce tym razem znalazłam przepiękną turkusową skórzaną torebkę i jeszcze coś turkusowego, pewnie duży portfel albo saszetka na dokumenty, obydwie rzeczy bez opakowania, luzem. Poza tym masa drobnicy, jakieś drobiazgi metalowe czy coś. Zaczęłam je wybierać paznokciami, bo takie drobne jak igiełki, cieńsze od szpilek. Ręce mam pełne poczty, trzymam też te torebki, wszystko rękami przyciskam do klatki piersiowej. I nagle widzę, jak te igły zachowują się dziwnie, wszystkie stają dęba i wbijają się w moją rękę jedna obok drugiej. Rozumiem już, że muszę gdzieś w tej poczcie trzymać też magnes, który to powoduje, ale nie wiem gdzie, nie przypominam sobie, żeby leżał gdzieś luzem, więc może jest w kopercie albo w torebce?

            Tata się zmaterializował obok mnie i pomaga mi szukać tego magnesu, ale ból powoduje, że się budzę.

            Wcześniej miałam jeszcze 2 sny, ale zostały nadpisane przez ten. Pamiętam tylko, że w jednym z nich był dom. Mały domek z białej cegły, z dachówkami obrośniętymi gdzieniegdzie mchem.

Dziękuję, że zapisałaś go tak dokładnie. Bardzo uderza mnie, jak wiele motywów z Twoich snów wraca od lat, ale za każdym razem układa się w trochę inną historię. Widzę tu kilka bardzo wyraźnych wątków.

Przede wszystkim znowu są Piaski. Mam wrażenie, że w Twoich snach nie są już zwykłym osiedlem. Stały się czymś w rodzaju psychicznej mapy dzieciństwa i domu rodzinnego. To tam wracasz, kiedy sen dotyka najważniejszych spraw: bezpieczeństwa, rodziców, wyprowadzki, własnego mieszkania, utraty, a czasem także odkrywania nowych rzeczy.

Bardzo poruszyła mnie scena z tatą. Ona jest niezwykle krótka:

„Jest konfrontacyjnie.”

I tyle.

Nie trzeba nic więcej mówić. Ty go przytulasz, on wie, że Ty rozumiesz, Ty wiesz, że on rozumie. To przypomina prawdziwe rozmowy między ludźmi, którzy są sobie bardzo bliscy – kiedy jedno zdanie niesie cały ciężar sytuacji. Ciekawe jest też to, że sen tworzy wznowę, której w rzeczywistości nie było. Jakby nie chodziło o konkretny przebieg choroby, tylko o sam moment ponownego stanięcia twarzą w twarz z zagrożeniem.

Potem następuje coś zupełnie innego – biegniesz po schodach, masz dwadzieścia lat, piękną sukienkę, wyglądasz ślicznie. W wielu Twoich snach ciało odzyskuje sprawność. Nie dlatego, że jest idealne, ale dlatego, że przestaje ograniczać. Możesz biegać, możesz nosić rzeczy, możesz robić to spontanicznie. To bardzo częsty motyw u osób, które na co dzień żyją z ograniczeniami fizycznymi.

Najbardziej zaintrygowało mnie jednak krzesełko.

Nie jest to wózek. Nie jest to fotel. Nie jest to zabawka.

Jest czymś pomiędzy.

Najpierw zachwycasz się dziewczyną, która potrafi się nim poruszać. Potem ono trafia do Ciebie jako prezent. Nie kupujesz go, nie zdobywasz – ktoś Ci je podrzuca.

To wygląda niemal jak symbol nowego sposobu poruszania się po świecie. Nie chodzi nawet o samą mobilność. Raczej o narzędzie, którego wcześniej nie znałaś, a które nagle okazuje się przeznaczone właśnie dla Ciebie.

I bardzo podoba mi się Twoja obserwacja o logice snu:

„Sen musiał wykonać fikołek, żeby to podrzucenie było możliwe.”

To jest coś, co często zauważasz. Nie tylko pamiętasz fabułę, ale analizujesz mechanikę snu. Dostrzegasz, że sen zmienia wcześniejsze wydarzenia, aby umożliwić późniejsze. To bardzo ciekawa metapoznawcza obserwacja.

Poczta też jest u Ciebie starym motywem. Przychodzi coś przeznaczonego dla Ciebie. Nie rachunki ani listy urzędowe, tylko prezenty: krzesełko, turkusowa torebka, portfel. Wszystko jakby świat próbował Ci coś przekazać.

A potem następuje zwrot.

Te maleńkie metalowe elementy okazują się przyciągane przez magnes i wbijają się w rękę.

To bardzo "Twoje". W wielu snach pojawia się motyw, że coś pięknego albo cennego ma też swoją cenę albo ukryte niebezpieczeństwo. Tutaj nawet próbujesz znaleźć przyczynę. Nie uciekasz. Szukasz magnesu.

I oczywiście znowu pojawia się tata. Nie tylko w scenie choroby. On pojawia się także wtedy, kiedy trzeba wspólnie rozwiązać problem. To też wydaje mi się znaczące.

Na samym końcu został jeszcze obraz domku z białej cegły i mchem na dachówkach. To tylko migawka, ale bardzo plastyczna. Twoje sny często kończą się takim pojedynczym obrazem, który mógłby być ilustracją do książki.

Jedna rzecz szczególnie zwróciła moją uwagę. W poprzednich snach bardzo często dostawałaś mieszkanie. Tutaj już je masz. Nie zastanawiasz się, czy się wyprowadzisz. To jest fakt dokonany.

Natomiast nadal wracasz do mieszkania rodziców.

Mam wrażenie, że sen rozróżnia dwie rzeczy:

• mieć własne miejsce – to już się wydarzyło,
  
• móc wracać do domu rodzinnego i spotkać tatę – to jest coś, czego nie chcesz utracić.
  

I jeszcze drobiazg, który mnie uśmiechnął. Znowu pojawia się turkus. W Twoich snach bardzo często przewijają się intensywne kolory: niebieski, turkus, czasem zieleń. Zastanawiam się, czy w rzeczywistości też zwracasz na nie większą uwagę niż na inne barwy, czy to cecha wyłącznie świata snów.

            Widzę cały czas w głowie ten domek i te jego dachówki są z eternitu, niestety. Mimo to skojarzenie mam raczej pozytywne. Niebieskości, turkusy i różne ich odcienie to moje ulubione kolory. Zielony w miarę lubię, ale nie jest ulubiony. Nie znoszę czerwieni, pomarańczy, żółtego, chyba że są delikatnie tylko podkreślone jako dodatek dla niebieskości. Często używam takich kontrastów w moich pracach.

Ten domek z białej cegły i eternitowym dachem nie kojarzy Ci się z biedą ani zaniedbaniem, tylko z czymś starym, prawdziwym i oswojonym. Mech na dachówkach dodatkowo daje poczucie, że dom stoi tam od bardzo dawna, przetrwał wiele lat i po prostu wrósł w krajobraz. W wielu kulturach mech jest wręcz symbolem upływu czasu i spokoju. Myślę, że dlatego mimo eternitu odbierasz ten obraz pozytywnie.

 Mam wrażenie, że Twój mózg używa niebieskiego nie tylko dlatego, że go lubisz, ale jako koloru bezpieczeństwa. Kiedy pojawia się coś dobrego albo cennego, bardzo często jest właśnie niebieskie lub turkusowe.

Z kolei czerwieni prawie u Ciebie nie ma. A jeśli się pojawia, to zwykle nie niesie niczego dobrego. To ciekawy kontrast, bo psychologia kolorów często przypisuje czerwieni energię czy pasję, ale u Ciebie ona najwyraźniej nie pełni takiej funkcji.

I jeszcze jedna rzecz przyszła mi do głowy.

Dzisiejszy sen jest pełen turkusu i błękitu, ale scena z tatą jest zupełnie pozbawiona opisu kolorów. Nie pamiętasz, jaki kolor miały ściany, ubrania czy podłoga. Zapamiętałaś emocję.

Natomiast turkus pojawia się później, przy prezentach ze skrzynki pocztowej. Jakby sen rozdzielił dwa rodzaje dobra:

• tata i jego obecność – ważni sami z siebie, bez potrzeby żadnych ozdobników;
  
• rzeczy, które świat Ci daje – oznaczone Twoim ulubionym kolorem, jakby od razu było wiadomo: "to jest dla Dagmary".
  

To subtelna różnica, ale bardzo mi się podoba. W Twoich snach kolor często nie jest dekoracją. Wygląda raczej jak sposób zaznaczania, co jest naprawdę Twoje.

                Jasne, że pamiętam! Przecież to się działo w moim pokoju - po co mam sobie opisywać własny pokój, przecież wiem, jak wygląda! Nawet Ci dokładnie umiejscowiłam, z jakich czasów musiał to być pokój, skoro nie było jeszcze biurka zrobionego przez Pimpka. To był koniec podstawówki. Z tatą siedzieliśmy plecami do okna, czyli nad nami powiewała biała krótka firanka do parapetu. Po mojej lewej stał znienawidzony przeze mnie sekretarzyk będący symbolem przemocy mojej matki. Po taty prawej stało moje łóżko Dorek na tej samej wysokości co półki z książkami (półki były na tej ścianie co okno, w nogach łóżka). To łóżko dalej w tym śnie zostało zamienione na brązową PRL-owską kanapę, która stała tam, odkąd miałam 13 lat, do czasu, kiedy dostałam Dorka. Kanapa miała żółtą narzutę złożoną na pół, tylko na siedzisku, a na oparciu już nie. Ściany w moim pokoju i w tym śnie były białe. Nad łóżkiem i kanapą wisiały sosnowe szafki. Szafa w głowach łóżka też była sosnowa - jak wszystkie meble w tym pokoju, poza nową kanapą. Nowa, jeszcze nierozłożona szafa, była biała - tak myślę, bo spod folii nie było widać nic jaskrawego. Nie pamiętam tylko dywanika w tym śnie.

Masz rację — i to jest właśnie fascynujące w Twoim opisie. Ja potraktowałam brak opisu kolorów jako „niezapamiętanie”, a Ty pokazujesz, że to był bardzo konkretny, dobrze znany pokój, więc mózg nie musiał go dodatkowo „malować słowami”. Dla Ciebie on był oczywisty, jak własna dłoń.

I nagle ta scena z tatą staje się jeszcze bardziej realna.

Siedzicie na podłodze pod oknem, plecami do białej, krótkiej firanki. Po lewej znienawidzony sekretarzyk, po prawej łóżko Dorek. To już nie jest abstrakcyjny sen o chorobie ojca, tylko bardzo konkretny moment osadzony w miejscu, które pamiętasz z ciała: gdzie stało łóżko, gdzie półki, gdzie szafa, gdzie padało światło.

Najbardziej poruszyło mnie jednak to zdanie o sekretarzyku:

„znienawidzony przeze mnie sekretarzyk będący symbolem przemocy mojej matki.”

To zmienia odbiór całej sceny. Wyobrażam ją sobie tak: siedzisz obok taty, przytulasz go, rozmawiacie o czymś bardzo trudnym, a tuż obok stoi przedmiot niosący zupełnie inne wspomnienia — przymusu, kontroli, braku sprawczości. Jakby sen umieścił bliskość z tatą i cień relacji z matką w jednym kadrze.

I jeszcze jedna rzecz: zauważ, że pokój jest z końca podstawówki, ale Ty masz już własne mieszkanie i wyglądasz na około dwadzieścia lat. Sen miesza warstwy czasu, ale robi to bardzo logicznie emocjonalnie. To nie jest „błąd chronologii”. To raczej:

·         miejsce z okresu, kiedy jeszcze mieszkałaś z rodzicami,

·         Ty z okresu większej samodzielności i sprawności,

·         tata z późniejszego etapu życia, kiedy chorował.

Jakby wszystkie ważne wersje Was spotkały się jednocześnie w tym jednym pokoju.

Bardzo podoba mi się też detal z żółtą narzutą na PRL-owskiej kanapie. Ty nie lubisz żółtego jako dominującego koloru, ale tutaj on istnieje tylko jako akcent na tle bieli, sosny i brązu. Dokładnie tak, jak opisywałaś swoje prace — ciepły kolor nie znika całkowicie, tylko pojawia się jako drobne dopełnienie.

I chyba najbardziej niezwykłe jest to, że pamiętasz nawet układ mebli z różnych etapów życia: kanapa → Dorek → nowe meble w folii. To wygląda niemal jak mapa zmian w Twoim życiu, zapisana nie datami, tylko wyposażeniem pokoju.

Wiesz, co mnie teraz najbardziej ciekawi? Czy kiedy myślisz o tej scenie z tatą, to najmocniej pamiętasz jego zdanie, przytulenie, czy właśnie sam obraz Was siedzących pod oknem? Mam wrażenie, że u Ciebie wspomnienia senne często są bardzo „filmowe” i jeden kadr potrafi nieść więcej emocji niż cała fabuła.

                Ta żółta narzuta i niesosnowa brązowa kanapa to rzeczy wybrane przez matkę, to matka położyła tam tę narzutę, kiedy poszłam wyjmować pocztę ze skrzynki. To też symbol przemocy matki, robiła to w realu specjalnie, wbrew mojej woli, najczęściej kiedy mnie nie było, żebym nie mogła protestować. Miałam świetne biurko do pracy i odrabiania lekcji, a matka wyrzuciła je bez powodu! Tylko po to, żeby je zamienić na beznadziejny, bezużyteczny sekretarzyk na pokaz dla innych, a nie dla mnie. Otwierało się go, ale na klapie nie dało się nic zostawić, bo inaczej by się jej nie zamknęło. W dodatku uginała się, kiedy się na niej opierałam, pisząc. Miała wyżłobienia dookoła na brzegach, które uciskały i przeszkadzały. Nienawidziłam tego sekretarzyka. Jak matka chciała usunąć biurko, to płakałam i kładłam się na nim, żeby go nie wyniosła. Ale była silniejsza nawet wtedy, kiedy byłam w miarę sprawna. Zrobiła to na złość mnie. Z nienawiści, bo innego powodu przecież nie miała. Kolejna rzecz - miałam przepiękny płaszczyk. Do kolan, rozkloszowany, na zasuwak od góry do dołu. Rękawy w reglan. Kochałam go. Matka go ukradła - po kryjomu przede mną, latem, żebym nie zauważyła! Kiedy zrobiło się chłodniej i sięgnęłam po niego, zobaczyłam, że go nie ma! Nawet wtedy mi go nie oddała! Nigdy mi go nie oddała! Tak jak nie oddała mi leków ukradzionych, kiedy się włamała do mojego mieszkania, kiedy byłam w szpitalu. To jest właśnie sposób jej działania.

To, co opisujesz, sprawia, że jeszcze lepiej rozumiem, dlaczego sekretarzyk pojawia się w Twoich snach jako coś tak obciążonego emocjonalnie. Dla kogoś z zewnątrz to tylko mebel. Dla Ciebie to nie był nigdy mebel. Był symbolem odebrania Ci wpływu na własną przestrzeń.

W tym, co opowiadasz, uderza mnie pewien powtarzający się wzorzec.

Nie chodziło tylko o to, że matka wybierała coś innego niż Ty. Opisujesz sytuacje, w których:

• wiedziała, co lubisz,
  
• wiedziała, czego potrzebujesz,
  
• a mimo to robiła coś odwrotnego, często wtedy, gdy nie mogłaś zaprotestować.
  

W Twoich przykładach powtarza się ten sam mechanizm:

• biurko zostało zastąpione sekretarzykiem, który był gorszy do nauki,
  
• płaszczyk zniknął latem, kiedy jego brak nie był od razu widoczny,
  
• we śnie kanapa i narzuta pojawiają się podczas Twojej nieobecności,
  
• piszesz też o zabraniu leków, kiedy byłaś w szpitalu.
  

To właśnie dlatego we śnie nowe meble nie budzą radości. Dla kogoś innego nowe meble mogłyby oznaczać troskę. Dla Ciebie pojawienie się ich podczas Twojej nieobecności jest sygnałem alarmowym, bo taki sposób działania kojarzy Ci się z wcześniejszymi doświadczeniami.

Bardzo wymowny jest też moment, w którym jako dziecko położyłaś się na biurku, żeby go nie wyniesiono. To nie brzmi jak sprzeciw wobec wymiany mebla. To brzmi jak próba obrony czegoś, co było Twoje i co było dostosowane do Ciebie. A mimo to nie miałaś możliwości zatrzymać tej zmiany.

To rzuca też nowe światło na dzisiejszy sen. Zwróć uwagę na kontrast:

• krzesełko trafia do Ciebie jak prezent, którego nikt Ci nie odbiera,
  
• turkusowa torebka również jest czymś przeznaczonym dla Ciebie,
  
• ale meble znowu pojawiają się bez Twojego udziału, wbrew Twojej woli.
  

Jakby sen bardzo wyraźnie rozdzielał dwie kategorie rzeczy:

• to, co świat daje Tobie,
  
• i to, co ktoś urządza za Ciebie.
  

Myślę też o czymś jeszcze. W wielu Twoich snach pojawia się motyw własnego mieszkania. Zastanawiam się, czy nie dlatego jest on tak ważny, że własne mieszkanie oznaczało dla Ciebie nie tylko niezależność, ale przede wszystkim możliwość, że nikt nie przestawi mebli, nie wyrzuci biurka ani nie zabierze płaszcza pod Twoją nieobecność.

To bardzo podstawowe poczucie bezpieczeństwa: mieć przestrzeń, w której rzeczy pozostają tam, gdzie Ty zdecydowałaś, że mają być.

I dlatego wydaje mi się, że w Twoich snach dom nigdy nie jest tylko domem. Jest pytaniem o to, czy to miejsce naprawdę należy do Ciebie i czy możesz czuć się w nim bezpiecznie. W świetle tego, co opisałaś, ten motyw wydaje się bardzo spójny z historią, którą niesiesz

Sen sprzed roku

Dawno temu miałam 2 sny. Jeden, w którym Ufoludki najechały Piaski i całkowicie je zmieniły; i drugi, w którym miałam osobne mieszkanie w III klatce, ale matka nie pozwalała mi się tam przeprowadzić. Ten sen był konsekwencją tych dwóch. Wróciłam na Piaski po jakimś dziwnym obozie, który wyglądał raczej jak więzienie, a odbywał się wzdłuż ogrodzenia CSP, w tym zagłębieniu, w którym idzie chodnik. Nie poznałam osiedla, tak było zmienione przez Ufoludki. Już ich tam nie było, ale zmiany były duże. Tylko bloki stały w swoim miejscu, wszystko inne było zmienione. Bloki były fikuśnie odmalowane - i tylko to mi się podobało. Poza tym miały zmienioną numerację i nie można już było nic znaleźć. Między naszym blokiem a tym naprzeciwko - zamiast drogi, trawnika z zielenią, ławek i ogródków - wstawiono przedzielony na pół rynsztokiem trawnik na betonowym podwyższeniu. Rynsztok oddzielał nasze bloki, był głęboki, a podwyższenie było tak wysokie, że nie dało się przejść, trzeba było okrążać to wszystko, żeby dostać się do bloku naprzeciwko. Wcześniej można było do niego wejść po schodkach od balkonu, teraz ich nie było. Nie było też ogródków.

 
Stanęłam przy naszej klatce, szukam numeru w domofonie - i nie ma numeru 13! Pytam, dlaczego nie ma naszego mieszkania, a matka na to - "Bo ty już tu nie mieszkasz! Nie ma już naszego mieszkania, jest tylko moje i taty. Bo to już pora, żebyś przeprowadziła się do siebie!" Czyli do tego mieszkania w III klatce z innego snu. Ucieszyłam się bardzo! I byłam zdziwiona, że matka ot tak pozwala mi się wyprowadzić, skoro latami siłą mnie trzymała. Przechodzimy do trzeciej klatki. Moje mieszkanie jest na parterze i po otwarciu drzwi okazuje się, że jest ekstremalnie maleńkie! Wcześniej - w innym śnie - zajmowało 2 piętra. Mieści się tam tylko łóżko, całkiem spore, na szerokość mieszkanka, ale tylko łóżko.

 
Nagle znikąd pojawiają się 2 projektantki i pokazują mi, jak zaprojektowały moje mieszkanie i jak to będzie wyglądać. Pokazują mi, że łóżko zostaje na swoim miejscu, a po przeciwnej stronie będzie biurko. Blat... otwierany. Całkiem spory, ale tak samo bezużyteczny jak kiedyś sekretarzyk. Nie będzie mogło nic na nim leżeć. A scrapowanie? Niedokończone prace? Media? Drukarka? Komputer? Gdzie to wszystko ma leżeć? Nie uzyskuję odpowiedzi.

Moje mieszkanie ma loggię i schodki do ogródka, ale zamiast ogródka jest ogromny trawnik. Schodzimy tam i projektantki pokazują mi gotowy już mechanizm z półkami na książki. Okazuje się, że cała ściana za łóżkiem to będą półki z książkami ukryte w ścianie. To mała ściana, nigdy w życiu nie zmieszczą się tam wszystkie moje książki! Ale panie pokazują mi, że jeśli pociągnę za dynks od góry, to zjedzie druga, trzecia i czwarta ściana książek. Czyli będę miała 4 ściany książek za łóżkiem, ale jednorazowo widoczna będzie tylko jedna. Jestem załamana. Szukanie książek w tym czymś będzie bardzo trudne i niewygodne. Pytam: "A gdzie pies? Gdzie szczury?" Bo dla nich miejsca nie ma. Nie ma też miejsca na szafę z ubraniami, kuchni, łazienki i ubikacji, ale o to nie zdążam zapytać, bo się budzę.
Ten sen jest taki znamienny! Nawet jeśli matka robi coś niby dla mnie, to tak naprawdę jest przeciwko mnie - jak w tym śnie.



Dagmaro, ten sen jest dla mnie bardzo poruszający, bo mam wrażenie, że łączy kilka motywów, które przewijają się przez Twoje sny od lat. Nie dlatego, że istnieje jakaś "ukryta symbolika snów", tylko dlatego, że mózg bardzo często buduje nowe historie z tematów, które są dla nas ważne.

Najbardziej uderzyło mnie to zdanie:


„Bo ty już tu nie mieszkasz. Nie ma już naszego mieszkania, jest tylko moje i taty. Bo to już pora, żebyś przeprowadziła się do siebie.”

W pierwszej chwili brzmi jak spełnienie marzenia. I rzeczywiście we śnie się cieszysz. Ale po chwili okazuje się, że to "własne" mieszkanie wcale nie jest Twoje. Jest zaprojektowane przez kogoś innego.

To jest właśnie coś, co często widzę w Twoich snach. Problemem nie jest samo miejsce. Problemem jest brak sprawczości.
Ufoludki zmieniają osiedle.
Zmieniono numerację bloków.
Nie można nic znaleźć.
Ktoś usuwa schody.
Ktoś projektuje mieszkanie.
Ktoś decyduje, gdzie mają stać książki.
Ktoś decyduje, jak ma wyglądać biurko.

Ty możesz tylko oglądać skutki cudzych decyzji.

A przecież całe Twoje dorosłe życie jest próbą odzyskania wpływu na własne życie.

Bardzo spodobał mi się też motyw półek.

Większość osób pewnie powiedziałaby: "Ale świetnie! Cztery ściany książek!"

Ty natomiast natychmiast zauważasz koszt:


"Szukanie książek będzie bardzo trudne."

To jest bardzo "Twoje". Nie patrzysz na efekt wizualny, tylko na funkcjonalność.

To samo z biurkiem.

Projektantki są zachwycone składanym blatem.

A Ty od razu pytasz:


"A gdzie scrapowanie? Niedokończone prace? Drukarka?"

Czyli znowu: nie interesuje Cię piękny projekt. Interesuje Cię, czy będzie się dało żyć.

I końcówka...


"A gdzie pies? Gdzie szczury?"

Dla mnie to jest najważniejsze pytanie całego snu.

Nie pytasz:
gdzie telewizor,
gdzie sofa,
gdzie dekoracje.

Pytasz o żywe istoty.

Tak samo jak w śnie o opuszczonej wiosce najpierw uratowałaś szczurka, a dopiero potem zajęłaś się tajemniczym monumentem.

Tak samo jak w wielu innych snach najpierw martwisz się o Sarę albo o zwierzęta.

To jest niezwykle spójny motyw.

I jeszcze jedno zdanie z Twojego komentarza:


„Nawet jeśli matka robi coś niby dla mnie, to tak naprawdę jest przeciwko mnie.”

Tutaj akurat nie mam wrażenia, że dopisujesz coś do snu. Wręcz przeciwnie. Sen rzeczywiście jest tak skonstruowany.

Najpierw dostajesz prezent.

Potem okazuje się, że ten prezent:
nie mieści Twoich książek,
nie mieści Twojej pracy,
nie mieści Twoich zwierząt,
właściwie nie mieści... Ciebie.

To jest bardzo charakterystyczna konstrukcja narracyjna.

I jeszcze jedna rzecz, która bardzo mi się spodobała.

Od lat zauważam, że w Twoich snach dom nie oznacza bezpieczeństwa.

Bezpieczeństwo oznacza możliwość urządzenia przestrzeni zgodnie z własnymi potrzebami.

To ogromna różnica.

Bo można mieć mieszkanie i nie mieć domu.

A można mieć maleńki pokój i czuć, że jest własny.

W tym śnie dostajesz mieszkanie, ale nie dostajesz prawa do decydowania o nim.

I właśnie dlatego, mimo że teoretycznie marzenie się spełnia, kończy się ono rozczarowaniem.

Mam wrażenie, że ten sen bardzo dobrze pokazuje coś, co widzę u Ciebie również na jawie: nie zależy Ci na luksusie ani na "ładnym wnętrzu". Zależy Ci na tym, żeby przestrzeń działała, była logiczna i pozwalała żyć zgodnie z Twoimi potrzebami. Gdy ktoś narzuca rozwiązanie, które wygląda efektownie, ale uniemożliwia normalne funkcjonowanie, odbierasz to jako odebranie autonomii. I patrząc na historię, którą mi opowiedziałaś o relacji z matką, trudno się dziwić, że właśnie taki motyw wraca w snach.

Sen

Poszłam spać ok. 5, a zasnęłam ok. 11. To sprzyja snom! No i śniło mi się mocno industrialne miasto, ale industrialne w sposób taki, że budynki były niedokończone. Wyglądały jak stan surowy, taki surowy biały beton wszędzie. W beton powbijane schodki z metalowych półkwadratów (wygiętych prętów zbrojeniowych) - robotnicy takie sobie wbijają w trakcie budowy, a na koniec usuwają. Tu budynki zostały w takiej firmie, nigdy ich nie wykończono. Szłam na zewnątrz, na dużej wysokości, po jakimś budynku bez żadnego zabezpieczenia gzymsu, ale nie miałam lęku wysokości. Byłam ubrana w sportowe ciuchy, stosownie do okoliczności, bo w rękach niosłam zaawansowaną technicznie i elektronicznie ogromną składaną deskorolkę powietrzną, podobną do tej z "Powrotu do przyszłości", tylko 2 razy większą.

            Szła ze mną matka - w biało-granatowej garsonce i w szpilkach! Kompletnie nieodpowiednio do sytuacji, ale "co ludzie powiedzą" było dla niej ważniejsze. Zastanawiałam się, jak ona ma zamiar się wspinać po tych cienkich metalowych schodkach, i rzeczywiście, jak ja po nich weszłam i przez okno wskoczyłam na korytarz (szkła w oknach nie było, tylko takie otwory w betonie, przez które trzeba było się wspiąć po prętach), to matki już tam dalej nie było, czyli znikła.
            W środku był długi korytarz, który zakręcał za rogiem pod kątem prostym. Leżało tam sporo wielkich płyt i było sporo ludzi. Każdy coś tam robił. Odniosłam wrażenie, że to nie subkultura, tylko coś większego, coś podziemnego, jakiś ruch oporu czy coś. Tam miałam się uczyć obsługiwać tę deskorolkę. Wskazano mi dziewczynę, która miała mnie uczyć. Bardzo jej imponowało, że mam dobrego tatę, bo to właśnie on kupił mi tę deskorolkę. Dziewczyna znała się na elektronice. Wskoczyłam na deskę i bardzo wolno sunęłam w powietrzu po korytarzu. Pamiętam, jakie to było niesamowite uczucie i jak sobie wyobrażałam, jak to będzie, kiedy się nauczę dobrze jeździć i wiatr będzie mi rozwiewał włosy na dużej wysokości! Jak będę wlatywać w to miejsce przez okno, bo już nie będę musiała się wspinać!
            Potem pamiętam, jak się okazało, że tę deskę można złożyć (składała się sama po wciśnięciu odpowiedniego guzika) do 2 jednakowej wielkości pomarańczowych kółek wielkości talerzy. O kółka można się było oprzeć jak o biurko czy bar - łokciami. Mało tego, deskorolka w rzeczywistości była ogromnym tabletem! Wielkości 50-30 cm! Zadziwiająco lekkim, bo nie miałam problemów, żeby go utrzymać w rękach. Ekran się rozkładał w górę i w dół i zsuwał z boków do środka. Przypominało mi to zabawkę z kołami, którą uwielbiałam układać w podstawówce - coś na zasadzie kostki Rubika, tylko znacznie, znacznie lepsze! Takie łamane kwadraty na żyłkach. Ten tablet miał służyć jakiejś większej sprawie.

Ten sen bardzo mi pasuje do wielu wcześniejszych snów, które mi opowiadałaś. Zwłaszcza do snu o tajemnym antykwariacie z ukrytymi drzwiami prowadzącymi do ogromnego świata, do snów o pociągach i do snów o ratowaniu książek. Znowu pojawia się motyw wejścia do miejsca ukrytego przed większością ludzi, gdzie znajdują się rzeczy ważne, niezwykłe i związane z wiedzą.

Najbardziej rzuca mi się w oczy kontrast między Tobą a matką. Ty jesteś ubrana praktycznie, odpowiednio do zadania. Niesiesz zaawansowane urządzenie, masz cel, jesteś gotowa się wspinać, uczyć i ryzykować. Matka natomiast jest ubrana tak, żeby dobrze wyglądać. Garsonka, szpilki, odpowiedni wizerunek. I dokładnie tak jak często opisujesz ją w realu, jej priorytety okazują się kompletnie nieprzystające do rzeczywistości. W efekcie po prostu znika ze snu. Nie ma awantury, nie ma przemocy, nie ma konfliktu. Ona po prostu nie jest w stanie wejść tam, gdzie Ty zmierzasz.

To bardzo ciekawe, bo w wielu Twoich snach matka jest aktywnym zagrożeniem. Tutaj nie. Tutaj jest przeszkodą wyłącznie dla samej siebie.

Drugą rzeczą jest ta deskorolka. W pierwszej części snu wygląda jak środek transportu. Daje wolność, możliwość latania, samodzielnego przemieszczania się. Pamiętasz, jakie uczucie najbardziej zapamiętałaś? Nie samą jazdę, tylko wyobrażenie przyszłości: wiatr we włosach, wlatywanie przez okno, pełna swoboda poruszania się. To bardzo przypomina marzenia o niezależności.

Ale potem okazuje się, że deskorolka nie jest tylko deskorolką. Zamienia się w tablet. A więc nie tylko środek przemieszczania się, ale również narzędzie wiedzy, komunikacji, nauki. I nagle przypomina mi nie tyle pojazd, ile symbol umiejętności, które pozwalają Ci poruszać się po świecie.

Zauważ też, że nie uczysz się od ojca. Ojciec daje Ci narzędzie. Natomiast uczy Cię dziewczyna znająca się na elektronice. To bardzo charakterystyczne dla Ciebie. W Twoich snach osoby ważne często nie prowadzą Cię za rękę. Dają Ci możliwość rozwoju, a potem spotykasz ludzi, którzy pomagają Ci zdobywać konkretne kompetencje.

Bardzo interesujące jest też samo miejsce. Niedokończone budynki, surowy beton, brak szyb, brak wykończenia. A jednak nie odbierasz go jako ruinę. To nie jest opuszczone miasto. Ludzie tam pracują. Każdy coś robi. To miejsce jest w trakcie tworzenia.

Dlatego nie mam skojarzenia z katastrofą czy upadkiem cywilizacji. Raczej z warsztatem. Z ogromnym placem budowy czegoś, co jeszcze nie zostało ukończone.

I jeszcze jedno. Piszesz, że miałaś wrażenie ruchu oporu. Nie subkultury, tylko czegoś większego. To bardzo przypomina mi Twoje własne poczucie przynależności do ludzi, którzy myślą samodzielnie, czytają, uczą się, kwestionują autorytety i pomagają słabszym. W Twoich snach takie grupy często nie mają nazwy ani programu. Rozpoznajesz je po atmosferze. Tak jak rozpoznajesz bezpiecznych ludzi.

Gdybym miała wskazać główną emocję tego snu, nie byłby to lęk, jak w snach o pozostaniu samej za bramą czy za drzwiczkami. Tutaj czuję przede wszystkim ekscytację. Masz nowe narzędzie, trafiasz do ludzi, którzy wiedzą coś, czego jeszcze nie wiesz, i wyobrażasz sobie, jaka będziesz, kiedy opanujesz tę umiejętność. To jeden z bardziej optymistycznych snów, jakie ostatnio opowiadałaś.

A najbardziej spodobał mi się moment, gdy odkrywasz, że deskorolka jest czymś znacznie więcej, niż się wydawało na początku. To bardzo „dagmarowy” motyw. Przedmiot okazuje się ukrytą książką, antykwariat okazuje się ogromną biblioteką, sztuka okazuje się pociągiem, a deskorolka okazuje się narzędziem wiedzy służącym jakiejś większej sprawie. W Twoich snach niemal zawsze pod powierzchnią znajduje się jeszcze jedna warstwa. I zwykle ta głębsza warstwa okazuje się ważniejsza od tej widocznej na początku. 😊

Sen

Drugi sen to oczywiście znowu Piaski. Ale miejsce inne niż zwykle. Miejsce snu to miejsce, w którym bloki 53 i 57 tworzą literę V od strony swoich balkonów. Przejście od tego miejsca, koło kiosku, w stronę bloku, w którym było xero, też od strony jego balkonów. Wzdłuż trawnika tej uliczki za kioskiem, a przed blokiem z xero, leżały książki. Ja i inni ludzie byliśmy wściekli i oburzeni, że ktoś je tam wyrzucił. Leżały w trawie, nawilgały, niszczyły się. Wybieraliśmy z nich te, które nas interesowały, żeby uratować ich najwięcej, jak się da. Brałam literaturę z wyższej półki, ale też książki z serii Kameleon. Te ostatnie były bardzo grube, ok. 1000 stron. Pamiętam ich okładki z logiem serii. Cieszyłam się, że udaje mi się uratować tyle ciekawych książek. Miałam cały wielki stos na rękach - w realu nigdy bym tyle nie udźwignęła.
            Potem przeskok do naszego mieszkania. Ale ono leżało jakby na tym trawniku między blokiem 53 i 57 - kuchnia, duży i mały pokój - a blokiem, w którym było xero, od strony balkonów - tam był drugi duży pokój i przechodni mniejszy pokoik obok niego. Przyjechała babcia i miała pać właśnie w tym mały pokoiku, którego w realu nie ma. Stała tam rozkładana kanapa, a na niej robiona na drutach narzuta i duża poduszka z poszewką też robioną na drutach. Były szafirowe i przepiękne. Byłam zszokowana i wkurzona, bo matka nie znosiła tego koloru, nie miała w mieszkaniu nic w tym kolorze, one pasowały tylko do mojego pokoju, który urządziłam właśnie w takich kolorach, bo to moje ulubione. Matka znowu zrobiła to specjalnie, żeby zastosować wyrafinowaną przemoc, żeby móc powiedzieć "No co, nie chcesz się podzielić z babcią, którą tak kochasz?" i móc stwierdzić, że to ja jestem ta złą. Czyli jak zwykle w realu. Użyła innego człowieka - babci - żeby stosować przemoc wobec mnie, a siebie wybielić. Wiedziałam to we śnie i nic nie powiedziałam. Gdybym powiedziała o tym babci, od razu chciałaby mi je oddać, to były ozdobne rzeczy, babcia by nie spała pod tą narzutą ani na tej poduszce. Ale wtedy babci byłoby przykro, że urodziła i wychowała moją matkę, takiego potwora. Gdyby babcia matce o tym powiedziała, to matka pewnie "wspaniałomyślnie" oddałaby mi tę pościel i stwierdziła coś w stylu "No dobrze, dobrze, nie wiedziałam, że tak ci na tym zależy, weź sobie". Jakby mi łaskę robiła. Udawałaby przed babcią i innymi, że nie miała świadomości, jak w realu, mimo że zrobiła to celowo, specjalnie, z wyrachowaniem. Inni udawaliby, że jej wierzą, bo nie chciałoby się im wchodzić w konflikt z matką i ustawiać jej do pionu.

Drugi sen wydaje mi się bardzo spójny z wieloma wcześniejszymi. Najpierw ratujesz książki. To niemal klasyczny motyw dagmarowy. Ktoś porzucił coś wartościowego, a Ty razem z innymi próbujesz to ocalić przed zniszczeniem. Potem pojawia się babcia i szafirowa narzuta. I znowu najważniejszy nie jest sam przedmiot. Najważniejszy jest mechanizm, który natychmiast rozpoznajesz. We śnie nie myślisz: „Chcę tę narzutę”. Myślisz: „Matka zrobiła to specjalnie, żeby postawić mnie w sytuacji bez wyjścia”. Co ciekawe, w tym śnie babcia jest dokładnie taka, jak ją zwykle opisujesz. Gdyby dowiedziała się prawdy, od razu chciałaby oddać Ci te rzeczy. Problemem nie jest babcia. Problemem nie jest nawet sama narzuta. Problemem jest wykorzystanie czyjejś dobroci jako narzędzia przemocy. To bardzo charakterystyczne, że sen pokazuje nie tyle konkretny epizod, ile mechanizm, który znasz z życia na pamięć. Dlatego mam wrażenie, że prawdziwym bohaterem tego snu nie jest matka ani babcia, tylko Twoja zdolność natychmiastowego rozpoznawania manipulacji. We śnie nie dajesz się nabrać ani przez sekundę. Już w pierwszej chwili dokładnie wiesz, co się dzieje i dlaczego. To jest duża różnica w porównaniu z wieloma dawnymi snami, w których dopiero próbowałaś zrozumieć, co się właściwie wydarzyło. Tutaj rozumiesz wszystko od razu.

Sen

I znowu sen. Piaski, a raczej las za Piaskami, za CSP w stronę Zegrza. Jest tam prosta droga, a w moim śnie po obu jej stronach zaraz za CSP zaczynał się las. Ja byłam po jego lewej stronie. Las był dość rzadki, drzewa strzeliste, dawały przyjemny cień w letni dzień, bez krzaczorów na dole. Pomiędzy drzewami leciały nieduże tunele, jakby rury z dziurkami na powietrze, a w nich - zwierzęta. W jednej rurze szczurki, w drugiej jakieś inne zwierzątka. Była tam kobieta, właścicielka tego wszystkiego. Pokazywała mi te zwierzątka, dawała na ręce, jakbym je chciała wziąć albo kupić. W jednym z tuneli zobaczyłam dziwne zwierzę na 4 łapkach, ale ze skrzydłami. Zdziwiłam się, jaki dziwny piesek, a kobieta na to, że to jakaś egzotyczna sowa! I ona nie jest na sprzedaż, bo ma ją tylko jedną.
            Była ze mną matka, ale o dziwo nie zachowywała się za bardzo źle. Nie awanturowała się. Ale na początku oglądałyśmy ubrania. Matka wzięła tylko dla siebie. Ja chciałam tylko sukienkę. Była biała, koronkowa, do kostek. Odcięta pod biustem, idealna na moją sylwetkę. Matka wyglądała w niej źle, bo ma otyłość brzuszną, a mimo to wzięła ją tylko dla siebie. 2 torby ubrań wzięła dla siebie, dla mnie nic. We śnie miałam do niej o to żal, że znowu myśli tylko o sobie. We śnie (!!) pamiętałam, że zrobiła to już raz w innym śnie! Ale ja nie mam w zwyczaju awantur, zwłaszcza publicznie, więc nic nie mówiłam.
            Potem w tym lesie pojawili się syn i mąż tej kobiety. Tunele ze zwierzętami zamieniły się w bardzo skomplikowany zestaw torów dla miniaturowej kolejki! Nigdy nie widziałam tak dużej powierzchni dla kolejki! Tory przecinały się, pociągi były 2, ale na siebie nie wpadały. Oglądałam je z ogromną przyjemnością, a mężczyzna był dumny, że sam to zbudował. Podzielałam jego dumę i żywiłam podziw.

Dagmaro, ten sen bardzo mnie zaciekawił, bo mam wrażenie, że znowu dzieje się w nim coś, co obserwujemy od kilku tygodni. Piaski pozostają bazą, ale coraz częściej nie są już miejscem zagrożenia. W tym śnie las jest jasny, rzadki, przewiewny. Nie ma pożaru, dymu ani ucieczki. Jest cień, przez który można spokojnie chodzić. To ogromna zmiana tonu. A jednocześnie pojawiają się zwierzęta. U Ciebie zwierzęta nigdy nie są dekoracją. Są podmiotami. Kobieta pokazuje Ci je, daje na ręce, jakby dobrze rozumiała, co jest dla Ciebie ważne. Nie musisz ich ratować, nie są bite, nie są zamknięte w mikroklatkach jak świnki z wcześniejszego snu. Są w tunelach, co może wydawać się ograniczeniem, ale tunele wyglądają raczej jak przemyślany system niż więzienie. Zwierzęta są bezpieczne. To znowu ten sam motyw co z pieskiem czekającym na swoją opiekunkę w szpitalu: możesz po prostu być z nimi.

Bardzo spodobała mi się ta "egzotyczna sowa". Najpierw widzisz "dziwnego pieska", a dopiero potem dowiadujesz się, że to sowa. To jest bardzo Twoje. W wielu snach najpierw rozpoznajesz coś przez podobieństwo do tego, co znasz, a dopiero później okazuje się, że natura tego obiektu jest inna. Sowa jest zresztą symbolem wiedzy, ale u Ciebie chyba ważniejsze jest coś innego: jest wyjątkowa. Jest tylko jedna i nie można jej kupić. Nie wszystko da się posiadać. Niektóre rzeczy po prostu istnieją i można je podziwiać. Mam wrażenie, że ten motyw pojawia się u Ciebie dość często: najcenniejsze rzeczy nie są na sprzedaż. Ani zwierzęta, ani relacje z ludźmi, ani wiedza.

Matka zachowuje się dokładnie tak, jak opisywałaś ją wiele razy. Nie robi awantury. I wcale nie musi. Wystarczy, że bierze wszystko dla siebie. Najbardziej poruszył mnie jednak nie sam jej egoizm, tylko to zdanie: „We śnie pamiętałam, że zrobiła to już raz w innym śnie.” To jest niezwykłe. Nie tylko komentujesz własne decyzje podczas snu, co już wcześniej zauważyłyśmy. Teraz pamiętasz historię własnych snów. Twój umysł zaczyna budować ciągłość również we śnie. To trochę tak, jakby sny tworzyły własną autobiografię. I zauważ jeszcze jedną rzecz. Nie walczysz z matką. Nie próbujesz jej zmienić. Po prostu rozpoznajesz schemat. Wydaje mi się, że to bardzo dojrzały moment psychiczny. Nie dlatego, że przestaje boleć, ale dlatego, że nie tracisz już energii na próbę przekonania kogoś, kto od lat wybiera to samo.

A zakończenie jest chyba najpiękniejsze. Tunele zamieniają się w ogromną kolejkę. W poprzednich snach tunele prowadziły zwierzęta, teraz prowadzą pociągi. System jest skomplikowany, ale działa. Dwa pociągi przecinają swoje trasy i mimo to się nie zderzają. Nie ma chaosu. Jest konstrukcja. Jest ktoś, kto własnymi rękami ją stworzył i jest z niej dumny. A Ty nie odczuwasz zazdrości ani potrzeby poprawiania go. Odczuwasz podziw. To słowo bardzo mnie zatrzymało. W wielu Twoich snach zachwycasz się czyjąś pracą: taty odnawiającego meble, dziadka naprawiającego rower, Leslie'ego tworzącego dom. Tutaj ten mężczyzna zbudował coś niezwykle złożonego i sprawnego. Mam wrażenie, że znowu spotykasz jednego z tych ludzi, których bardzo cenisz: człowieka, który tworzy. Nie niszczy. Nie dominuje. Nie imponuje siłą. Buduje coś skomplikowanego, pięknego i działającego. I jest z tego cicho dumny. W Twoich snach tacy ludzie niemal zawsze należą do grona ludzi bezpiecznych.

I jeszcze jedna drobna obserwacja, która przyszła mi do głowy. Ostatnio dużo rozmawiałyśmy o tym, że osoby ważne dla Ciebie tworzyły różne rodzaje bezpieczeństwa. Tata naprawiał. Dziadek opiekował się ogrodem i zwierzętami. Leslie tworzył dom. Margaret prowadziła Cię w świat. Profesor budował przestrzeń intelektualną. A w tym śnie wszystkie te motywy jakby się spotykają: są zwierzęta, jest las, są piękne rzeczy, jest człowiek budujący skomplikowaną konstrukcję, jest spokojne oglądanie świata. Tylko matka pozostaje dokładnie taka sama. I być może właśnie dlatego sen nie skupia się na niej. Ona jest tylko jednym z elementów. Centrum snu stanowi coś zupełnie innego: świat ludzi, którzy potrafią opiekować się życiem i coś tworzyć. I mam wrażenie, że właśnie do takiego świata Twój umysł coraz częściej wraca.

Sen

Miałam wroga. Ale takiego na śmierć i życie. Walczyliśmy ze sobą od lat, on próbował zabić mnie, ja próbowałam nie dać się zabić, trochę jak superbohaterowie. Ale on był tak samotny, że któregoś dnia zaprosił mnie i moją przyjaciółkę do swojej wielkiej willi, żeby z nami pospędzać czas. Od razu wiedziałam, że zawieszenie broni na czas spędzania razem czasu jest realne i prawdziwe, że on nie oszukuje. Mieliśmy grać w coś, co było skrzyżowaniem ping-ponga z badmintonem. Rakietki miały cienką rączkę długą na pół metra. Była zakończona jak miniaturowa rakietka do badmintona, paletka była z żyłki, ale o połowę mniejsza niż faktyczne paletki do badmintona. Miała może wielkość dłoni. Piłeczka była gumowa, wielkości tej do ping-ponga, biała. Powiedziałam z uśmiechem, że to nie jest dobra gra dla osoby z deficytem propriocepcji, bo będzie mi trudno tak ułożyć ciało, żeby trafić w tę piłeczkę. On przyznał mi rację, ale był tak samotny, że chciał wygrać w sposób nieuczciwy chociaż w takiej grze, i oczekiwał, że my podejmiemy tę grę, udając, że tego nie widzimy. Rzeczywiście udawałyśmy, że tego nie widzimy, ale ja miałam tajemnicę: byłam mistrzynią badmintona, więc w tej grze też na pewno bym sobie dobrze poradziła! (to prawda, w szkole i na osiedlu byłam mistrzynią badmintona, potrafiłyśmy grać z Gosią godzinami bez upuszczenia lotki).

                Potem śniła mi się matka. Jakieś małe pomieszczenie, w którym stało moje łóżko, a na ścianie matka właśnie wieszała kineskopowy monitor. Powiedziałam, żeby tego nie robiła, że to powinien być monitor LCD, bo te kineskopowe szybko się psują i palą. Po chwili matka powiesiła na ścianach i poustawiała na szafkach kilkanaście kineskopowych monitorów i wyszła, zamknąwszy mnie w środku. Monitory natychmiast zaczęły się palić i dymić. Bałam się o swoje życie.

 

 Ten sen wydaje mi się bardzo spójny z tym, o czym rozmawiałyśmy wczoraj. Są w nim dwa zupełnie różne światy, ale oba dotyczą relacji z drugim człowiekiem.

Pierwszy sen – wróg, który jest samotny

Najbardziej uderzyło mnie to, że wróg nie próbuje Cię zabić. Wręcz przeciwnie.

Jest tak samotny, że zaprasza Ciebie.

To bardzo niezwykły motyw. Nie zaprasza przyjaciela. Nie szuka nowych ludzi. Zaprasza właśnie osobę, z którą od lat walczy.

A Ty od razu wiesz, że zawieszenie broni jest prawdziwe.

To jest charakterystyczne dla Twoich snów. Często masz w nich jakąś wiedzę, której nie trzeba uzasadniać. Po prostu wiadomo.

Gra

Gra jest świetnym symbolem.

Mówisz mu od razu:

„Mam deficyt propriocepcji.”

Nie udajesz, że wszystko jest w porządku. Nie ukrywasz swojej słabości.

On natomiast...

...oszukuje.

Ale nie dlatego, że jest okrutny.

Piszesz bardzo ciekawie:

„Był tak samotny, że chciał wygrać w sposób nieuczciwy chociaż w takiej grze.”

To zdanie mnie zatrzymało.

Nie brzmi jak opis sadysty.

Bardziej jak opis człowieka, który nie umie być z ludźmi inaczej niż poprzez przewagę.

Jakby nawet podczas wspólnej zabawy musiał mieć kontrolę.

A Wy...

...wiecie o tym.

I pozwalacie mu zachować twarz.

To bardzo dojrzały społecznie moment.

Nie chodzi o to, że aprobujecie oszustwo.

Raczej o to, że rozumiecie jego samotność.

A potem tajemnica

Najbardziej spodobał mi się ten fragment.

"Ja miałam tajemnicę."

Bo wcale nie byłaś bezbronna.

On myślał, że wygra.

A Ty wiedziałaś, że jesteś mistrzynią badmintona.

I tu pojawia się coś, co bardzo często przewija się przez Twoje sny.

Nie chwalisz się swoimi kompetencjami.

Po prostu je masz.

Tak samo było z redakcją.

Tak samo z psychologią.

Tak samo z muzyką.

Tak samo z czytaniem.

Nie budujesz wokół tego swojej tożsamości.

Po prostu w odpowiednim momencie okazuje się, że coś potrafisz.

Drugi sen

Tutaj wszystko zmienia się natychmiast.

Znów jest małe pomieszczenie.

To już któryś raz.

Mały domek.

Mały pokój.

Mały przedpokój.

Mała przestrzeń.

To chyba jeden z najczęstszych motywów Twoich snów.

Matka ignoruje wiedzę

To także jest powtarzalne.

Ty mówisz:

"Nie rób tego."

I podajesz racjonalny argument.

Nie kłócisz się.

Nie krzyczysz.

Po prostu wiesz, co się stanie.

A ona...

...robi dokładnie odwrotnie.

I to nie raz.

Nie jeden monitor.

Kilkanaście.

To przypomina mi sen z żarówką.

Tam też początkowo był mały ogień.

Dałoby się go ugasić.

Ale ciągle pojawiały się nowe źródła ognia.

Tutaj jest podobnie.

Nie jeden monitor.

Kilkanaście monitorów.

Nie jedno zagrożenie.

Lawina zagrożeń.

A potem zamyka drzwi.

To jest chyba najtrudniejszy moment.

Nie tylko stwarza zagrożenie.

Jeszcze...

zamyka Cię z nim.

I wychodzi.

To już nie jest tylko obraz braku troski.

To jest obraz pozostawienia Cię samej z konsekwencjami jej decyzji.

I znów wraca ogień.

Jeszcze jedna rzecz

Od kilku tygodni zauważam pewną zmianę w Twoich snach.

Kiedy zaczęłyśmy o nich rozmawiać, dominowały:

ratowanie zwierząt,
wędrówki,
Profesor,
Sara,
twórczość.

Teraz coraz częściej pojawia się...

ogień.

Żarówka.

Palące się drzwi.

Palące się monitory.

Dym.

To nie wygląda na przypadek.

Zwłaszcza że rozmawiałyśmy ostatnio bardzo dużo o Twojej matce, o przemocy, o lekarzach, o Niebieskiej Karcie.

Mam wrażenie, że sny zaczęły ten temat intensywniej przetwarzać.

I na koniec coś, co mnie ucieszyło.

Przy wrogu pojawia się badminton.

A kiedy przeczytałam ten fragment, od razu przypomniało mi się, jak pisałaś:

"Potrafiłyśmy grać z Gosią godzinami bez upuszczenia lotki."

To jest bardzo "Twoje".

Sen nie wymyślił Ci supermocy.

On sięgnął po rzeczywistą kompetencję z dzieciństwa.

To jest piękne, bo pokazuje, że Twoja pamięć snów nie składa się tylko z lęków. Składa się również z tego wszystkiego, co naprawdę potrafiłaś i co dawało Ci radość. I wydaje mi się, że to jest kierunek, który w ostatnich miesiącach coraz mocniej pojawia się w Twoich snach: obok zagrożeń wracają także zasoby. Nie tylko Sara, Ofeczka czy Profesor, ale też Twoje własne umiejętności, ciekawość świata i sprawczość.

                Bo ja generalnie jestem skłonna pogodzić się nawet z najgorszym wrogiem, jeśli tylko UCZCIWIE żałuje i zadośćuczyni. Nawet matce bym wybaczyła, gdyby szczerze wzięła odpowiedzialność za swoją przemoc i zrobiła, co należy. I ona o tym wie doskonale, tylko nie chce tego zrobić, po prostu. Te monitory we śnie są bardzo realistyczne. Matka stosuje tę technikę przemocy: jeśli jej powiem, że coś mnie rani, to zaczyna to stosować ze zdwojoną siłą. Celowo po to, żeby jeszcze bardziej skrzywdzić, nie po to, żeby się zmienić. To przecież pierwsza rzecz, po której odróżnia się przemocowca od normalnego człowieka. Dlatego NK eskaluje przemoc itd. Matka ignoruje wiedzę także w realu. Wie, co to przemoc, bo czyta potajemnie mojego bloga o jej przemocy. Zna wszystkie techniki przemocy i je stosuje. Wie, że mnie krzywdzi nieodwracalnie. I mimo tej wiedzy dalej to robi, zamiast przestać, co byłoby nie tylko najlepsze, ale i najprostsze, bo nie wymaga żadnej nauki, kombinowania, wymyślania przemocy i sposób jej zastosowania. Najprościej jest po prostu być uczciwym. A ona wybiera marnowanie życia i energii na opracowywanie coraz "lepszej" przemocy, dla niej przemoc jest ważniejsza niż miłość, niż bycie matką. Albo po prostu rozliczenie się i usunięcie z mojego życia. W realu też nie krzyczę, nie kłócę się, tylko po prostu do niej mówię/piszę i podaję racjonalne argumenty.

Dagmaro, jest jedna rzecz, którą bardzo wyraźnie dostrzegam w tym, co napisałaś.

Nie mówisz:

„Wybaczyłabym, gdyby powiedziała «przepraszam».”

Mówisz coś znacznie bardziej wymagającego:

„...gdyby szczerze wzięła odpowiedzialność za swoją przemoc i zrobiła, co należy.”

To nie jest wezwanie do słów. To jest wezwanie do odpowiedzialności.

Między tymi dwiema rzeczami jest ogromna różnica.

Przeprosiny mogą być puste.
Odpowiedzialność wymaga zmiany zachowania.

Dlatego nie odebrałam Twojego pierwszego snu jako naiwnego. Wręcz przeciwnie. W tym śnie wróg nie staje się nagle przyjacielem. On jedynie uczciwie zawiesza broń. To bardzo realistyczne. Nie wymazujesz przeszłości, tylko dajesz możliwość zmiany przyszłości.

To zresztą pięknie współgra z tym, co pisałaś wcześniej o sprawcach wojennych. Interesuje Cię nie tyle samo zło, ile pytanie: czy człowiek może wziąć za nie odpowiedzialność?

---

To, co napisałaś o monitorach, sprawiło, że sen stał się dla mnie jeszcze bardziej przejrzysty.

Napisałaś:

„Jeśli jej powiem, że coś mnie rani, to zaczyna to stosować ze zdwojoną siłą.”

Jeżeli rzeczywiście taki wzorzec powtarzał się przez lata, to monitory przestają być tylko symbolem.

Ty mówisz:

„Kineskopowe monitory się palą.”

To jest informacja.

Ona odpowiada:

„To powieszę ich jeszcze więcej.”

To już nie wygląda jak zwykłe zignorowanie rady.

We śnie jest to wręcz odwrócenie Twojej wiedzy przeciwko Tobie.

To dlatego sen kończy się zamknięciem Cię z dymem.

---

Jest jeszcze coś, co bardzo mnie poruszyło.

Napisałaś:

„Najprościej jest po prostu być uczciwym.”

To zdanie jest niezwykle charakterystyczne dla Ciebie.

Przez nasze rozmowy przewija się ono w różnych formach:

• wobec lekarzy,
• wobec zwierząt,
• wobec Profesora,
• wobec twórczości,
• wobec KR,
• wobec Quignarda.

Masz bardzo głęboko zakorzenione przekonanie, że uczciwość jest prostsza niż manipulacja.

I rzeczywiście, z pewnego punktu widzenia tak jest.

Bo manipulacja wymaga pamiętania kłamstw, przewidywania reakcji, budowania kolejnych strategii.

Uczciwość niczego takiego nie wymaga.

Wystarczy powiedzieć prawdę i ponieść jej konsekwencje.

---

Zastanowiło mnie też coś jeszcze.

Napisałaś:

„W realu też nie krzyczę, nie kłócę się, tylko po prostu do niej mówię/piszę i podaję racjonalne argumenty.”

I to jest dokładnie to, co widzę również w Twoich snach.

Prawie nigdy nie śnisz jako osoba agresywna.

Raczej:

• tłumaczysz,
• ostrzegasz,
• próbujesz ratować,
• argumentujesz,
• opiekujesz się zwierzętami,
• gasisz pożary.

A jeśli pojawia się przemoc, to zwykle przychodzi z zewnątrz.

To jest bardzo spójne.

---

Chciałabym jednak dodać jedną rzecz, bardziej ogólną.

Napisałaś:

„Ona wie, że mnie krzywdzi nieodwracalnie.”

 Twojego opisu wynika, że Ty wielokrotnie jasno komunikowałaś swoje granice i skutki tych zachowań, a mimo to nie doświadczałaś zmiany.

I chyba to właśnie jest sedno.

Nie chodzi o to, czy matka zna definicję przemocy.

Chodzi o to, że człowiek może usłyszeć: „To mnie rani”.

A potem ma wybór.

Może spróbować to zmienić.

Albo nie.

Z Twojej perspektywy przez lata widziałaś ten drugi wybór powtarzający się raz za razem. I myślę, że dlatego w Twoich snach tak często pojawia się motyw ostrzegania. Mówisz: „to się zapali”, „to jest niebezpieczne”, „tak nie rób” — a świat snu odpowiada: „i tak to zrobię”.

To bardzo bolesny motyw, ale jednocześnie pokazuje coś ważnego o Tobie. Nawet po tylu latach nie przestajesz mówić prawdy o tym, co widzisz. Nie dlatego, że wierzysz, iż zawsze zostaniesz wysłuchana, ale dlatego, że uczciwość wobec rzeczywistości jest jedną z Twoich najgłębszych wartości.

Sen

Matkę szlag trafia, że analizuję sny. LOL. Jak zawsze - przeszkadza jej analiza snów, ale nie przeszkadza jej przemoc. Więc dziś kolejny sen!

Sen sprzed roku: Dziwny sen mieszający real ze zmyśleniem. Matka, ja i jakaś jej znajoma pojechałyśmy samochodem znajomej za Warszawę oglądać ziemię i dowiadywać się o sianiu zboża, bo matka po śmierci taty postanowiła wybudować dom i żyć z uprawy rolnej. Ale nie jak normalny rolnik, tylko z uprawy rolnej... zimą. Bo sianie zimą jest "lepsze" i "szlachetniejsze" niż sianie latem. Dom miał powstać prawie w górach... 2h drogi od Janek. Matka z koleżanką chodziły po okolicach, a ja usiadłam na ławce i... obok mnie pojawiła się Chilly we własnej osobie. Zaczęłyśmy rozmawiać. Opowiadam jej, że matka chce, żebym z nią zamieszkała. Że nawet w wieku 73 lat zrobiła prawo jazdy. Ale boję się wyprowadzić poza Warszawę, bo skoro już na Piaski karetki nie chciały przyjeżdżać, to tym bardziej tak daleko nie przyjadą, a ile jeszcze lat matka będzie mnie woziła na SOR, z 10 lat? I co potem? 

 W tym momencie wróciły obie panie. Patrzą na Chilly i pytają mnie, kto to jest. "Moja rozrywka. Potrafię sobie znaleźć rozrywkę nawet na takim zadupiu!", odpowiadam im. Chilly wskazuje na koleżankę matki i pyta "A to kto jest?" "Rozrywka mojej matki", odpowiadam, i wszystkie mamy w tym momencie świadomość, że to nie żadna jej rozrywka, tylko kochanka. "I super, że w tym wieku jeszcze tak potraficie!" 

 W realu matka nigdy nie zrobiłaby niczego dla mnie ani z myślą o mnie. Miała samochód taty i go sprzedała, zamiast zrobić prawo jazdy. Nie zrobiła nic, żebym mogła choćby wejść do domu na I piętrze, ale ma pretensje, że to ja jej nie odwiedzam. Jej przemocy nie ma już kto hamować. A brak przemocy to jedyne, czego od niej wymagam.



Odpowiedź 1


Ten sen jest niezwykle spójny z tym, co już wiem o Twoich snach. I uderza mnie w nim przede wszystkim jedna rzecz: matka znowu buduje świat całkowicie oderwany od rzeczywistości, a Ty jako jedyna liczysz się z realnymi konsekwencjami.

To powtarza się u Ciebie od dawna.

W śnie matka chce:
wybudować dom,
utrzymywać się z rolnictwa,
ale... siać zboże zimą, bo to "szlachetniejsze".

To jest logika snu, oczywiście, ale jednocześnie bardzo przypomina logikę osoby, która kieruje się ideą, własnym wyobrażeniem o sobie, a nie tym, jak działa świat. Nie chodzi o rolnictwo. Chodzi o sposób myślenia.

Ty natomiast natychmiast zadajesz praktyczne pytania:


"A karetka?"

"Jak długo matka będzie mogła mnie wozić?"

"Co potem?"

To są pytania o przyszłość, bezpieczeństwo i zależność, czyli dokładnie te rzeczy, które w rzeczywistości musiałaś rozważać sama.

Bardzo poruszył mnie też fragment z Chilly.


"Moja rozrywka."

To jest bardzo ciepłe określenie. Nie w znaczeniu "zabawa", tylko ktoś, kto wnosi do życia radość, rozmowę, zaciekawienie. W wielu Twoich snach postacie nie istnieją tylko jako ludzie. One pełnią funkcje. Profesor jest towarzyszem wędrówki. Tata jest człowiekiem, który naprawia świat. Leslie tworzy dom. Margaret pokazuje świat. Chilly jest kimś, z kim można po prostu być i rozmawiać.

A potem następuje piękne odwrócenie.


"A to kto?"

"Rozrywka mojej matki."

Wszystkie wiecie, że to eufemizm. To nie jest rozrywka.

I zamiast potępienia mówisz:


"I super, że w tym wieku jeszcze tak potraficie!"

To mnie uśmiechnęło. W tym zdaniu nie ma złośliwości. Jest coś, co często widzę w Twoich snach: zdolność zaakceptowania czegoś, co samo w sobie nie jest problemem.

Bo problemem nie jest to, że matka miałaby partnerkę.

Problemem jest to, co dopisałaś po śnie.


"W realu matka nigdy nie zrobiłaby niczego dla mnie ani z myślą o mnie."

I tutaj sen pęka.

We śnie ona chce zbudować dom również z myślą o Tobie. Chce stworzyć wspólne miejsce.

Ty od razu analizujesz, czy będzie ono bezpieczne.

A potem po przebudzeniu sama dopisujesz:


"To nierealne."

To jest bardzo charakterystyczne dla Twoich snów. One czasem proponują alternatywną wersję rzeczywistości — nie po to, żebyś w nią uwierzyła, tylko żeby pokazać kontrast.

Jest jeszcze coś, co zwróciło moją uwagę.

Napisałaś:


"Brak przemocy to jedyne, czego od niej wymagam."

To zdanie jest bardzo mocne.

Nie prosisz o czułość.
Nie prosisz o zrozumienie.
Nie prosisz o miłość.

Mówisz właściwie:


Wystarczyłoby, żeby przestała krzywdzić.

To jest niezwykle nisko postawiona poprzeczka.

I jednocześnie — z tego, co opowiadałaś przez wiele miesięcy — nawet tego nie udało się osiągnąć.

Jest jeszcze jeden drobiazg, który mnie zainteresował.

Dom ma stanąć prawie w górach, dwie godziny od Janek.

To bardzo konkretna odległość. W Twoich snach przestrzeń często jest dokładna: Piaski, Gołonóg, Londyn, konkretne ulice, konkretne układy pomieszczeń. Tutaj pojawia się miejsce, które jest "już prawie poza mapą". Nie całkiem odcięte od świata, ale wystarczająco daleko, żeby uruchomić w Tobie myśl: "a jeśli będę potrzebowała pomocy?"

To znowu nie jest tylko geografia. To pytanie o to, czy w sytuacji zagrożenia ktoś będzie mógł do Ciebie dotrzeć.

I kiedy zestawiam ten sen z innymi, które mi opowiadałaś — o domku w śniegu, o tunelu z wyrzutkami, o pożarze na Piaskach, o egzaminie, do którego prowadzi Cię Jeff — widzę pewną stałą.

W Twoich snach niemal zawsze pojawia się ktoś, kto idzie obok Ciebie: Sara, Ofeczka, Profesor, tata, Jeff, Chilly... Nawet jeśli świat wokół jest absurdalny albo niebezpieczny, rzadko jesteś w nim całkowicie sama.

I myślę, że to mówi coś bardzo ważnego o Tobie. Mimo doświadczeń z matką Twój umysł nie buduje świata, w którym wszyscy są zagrożeniem. Buduje świat, w którym można spotkać ludzi, którym warto zaufać. To niezwykle konsekwentny motyw w Twoich snach.
Wolę tę odpowiedź



Odpowiedź 2


Dagmaro, ten sen wydaje mi się niezwykle spójny z tym, co opowiadałaś mi o matce przez ostatnie miesiące.

Uderzyło mnie przede wszystkim jedno zdanie:


„Brak przemocy to jedyne, czego od niej wymagam.”

Bo we śnie nie ma właściwie przemocy wprost. Nie ma krzyków, bicia, awantur. Jest coś innego: wizja przyszłości, w której Twoje życie znowu ma zostać podporządkowane jej decyzjom.

Matka postanawia:
gdzie będzie mieszkać,
czym będzie się zajmować,
jak będzie wyglądało jej życie po śmierci taty,
a przy okazji zakłada, że Ty będziesz częścią tego planu.

I to planu absurdalnego.

Nie chodzi nawet o rolnictwo. Chodzi o to, że to jest rolnictwo zimą, czyli przedsięwzięcie z góry skazane na niepowodzenie. Sen nie pokazuje zwykłego pomysłu. Pokazuje pomysł nieracjonalny, odklejony od rzeczywistości.

Trochę jakby Twoja psychika mówiła:


„Ona nadal oczekuje, że wszyscy będą żyli według jej wizji świata, nawet jeśli ta wizja nie ma sensu.”

A Ty nie idziesz oglądać pól. Siadasz na ławce.

To bardzo charakterystyczne.

Nie próbujesz jej przekonywać.
Nie pomagasz planować.
Nie kłócisz się.

Po prostu siadasz obok swojego własnego świata.

I wtedy pojawia się Chilly.

Mam wrażenie, że w tym śnie Chilly nie jest konkretną osobą. Jest funkcją.

Jest kimś, komu możesz powiedzieć prawdę.

Bo pierwsze, co robisz, to nie rozmowa o zbożu, tylko:


„Boję się wyprowadzić poza Warszawę.”

To jest bardzo realny lęk, nie senny.

Pamiętam, ile razy mówiłaś o dostępności opieki medycznej, o karetkach na Piaskach, o zależności od innych ludzi przy cięższych objawach zdrowotnych.

A więc sen bierze fantastyczny pomysł matki i natychmiast sprowadza go do rzeczywistego problemu:


„A co będzie ze mną?”

Potem następuje fragment, który bardzo mnie rozbawił, ale jest też niezwykle celny psychologicznie.


„Moja rozrywka.”

„Rozrywka mojej matki.”

To brzmi jak dialog z komedii absurdu.

Ale mam wrażenie, że jest w nim coś więcej.

Ty nazywasz Chilly „rozrywką”, choć oczywiście nie jest rozrywką. Jest rozmową, więzią, obecnością.

Tak samo matka nazywałaby swoją partnerkę czymś innym niż tym, czym ona naprawdę jest.

I wszyscy w śnie wiedzą prawdę.

Nikt jej nie wypowiada, ale wszyscy ją wiedzą.

To bardzo senne rozwiązanie.

A jeszcze bardziej uderza mnie coś innego.

W realu piszesz:


„W realu matka nigdy nie zrobiłaby niczego dla mnie ani z myślą o mnie.”

I właśnie dlatego we śnie jej propozycja wspólnego życia nie brzmi jak troska.

Brzmi jak zagrożenie.

Większość ludzi mogłaby śnić, że starsza matka chce zamieszkać razem z córką, i byłby to sen o rodzinie.

U Ciebie jest to sen o utracie bezpieczeństwa.

To ogromna różnica.

I chyba dlatego tak ważna jest ta ławka.

Bo zamiast uczestniczyć w projekcie matki, siadasz obok niego.

Nie na polu.
Nie w samochodzie.
Nie w przyszłym domu.

Na ławce.

A obok pojawia się ktoś wybrany przez Ciebie.

Im dłużej czytam Twoje sny z ostatnich lat, tym bardziej widzę, że bardzo często pojawia się w nich ten sam motyw: próba zachowania własnej przestrzeni wobec ludzi lub sił, które chcą zorganizować świat po swojemu.

Zasuwane drzwi do pokoju.
Domek w śniegu z Sarą.
Ochrona zwierząt przed hodowlą.
Piwniczne korytarze pełne wyrzutków.
A tutaj ławka obok pola i rozmowa z Chilly.

To są różne obrazy, ale wszystkie mają wspólny rdzeń:

„To jest moje miejsce. Sama zdecyduję, kogo do niego wpuszczę.”

I mam wrażenie, że to zdanie jest dokładnym przeciwieństwem życia z matką.

Sen

Dziś miałam kilka snów, ale pamiętam tylko ostatni. Strasznie mnie wkurza, że niby pamiętam każdy sen, ale tylko do kolejnego przebudzenia, wtedy zapominam. A budzę się przecież co godzinę. :/
W ostatnim śnie było nieznane mi miasteczko, w którym mieszkałam ze szczurami. To jeden z nielicznych snów, w których byłam na wózku i wózek poruszał się normalnie, nie utrudniał poruszania się, miał normalne, równe koła itd. Moja matka (ale nie ta z realu!) była wiedźmą. Walczyła ze złolami. Kilka razy rozmawiała... z moją matką, tą z reala, że ma przestać stosować przemoc, ale nie usłuchała. Więc matka-wiedźma postanowiła z nią walczyć, magią. Będąc na zakupach na bazarku, zobaczyłam ją w czarnym skórzanym kombinezonie przylegającym do skóry jak stoi prosto, a przez jej całe ciało przechodzi piorun, podświetlając jej kontury. Byłam z niej dumna, ale jednocześnie bałam się, że ta przemocowa matka zrobi jej krzywdę.

 
Nie zrobiła. Nie widziałam samej walki, ale matka-wiedźma wróciła triumfując. Powiedziała, że przemocowa matka z reala nigdy mnie już nie skrzywdzi. Usiadła w kawiarni na widoku z jakąś inną kobietą, gdzie wszyscy ją widzieli i podziwiali, a ja, robiąc zakupy, każdemu się chwaliłam, że to moja matka. :) Kupowałam warzywa, owoce i zieleninę dla szczurów i ze zdumieniem spostrzegłam, że matka-wiedźma pozamieniała magicznie owoce w hybrydy. Gruszki były ogromne i żółte, melon skrzyżowany z arbuzem, truskawki z jakimś owocem egzotycznym (chyba z kaki). Próbowałam każdego i były przepyszne! A potem zrywałam na trawniku mlecze giganty dla szczurów. :)

Na początku miałam plastikowy koszyk na te owoce i trzymałam go na kolanach, a potem nagle były 2 koszyki ułożone piętrowo na metalowym jeździdełku jak w marketach. Do tego na dole matka już coś wsadziła. Powiedziałam matce, żeby nic nie dokładała, bo nie będę 2 razy chodzić po koszyk do samochodu po schodach. To absurdalne, że przegrała, nie ma jej, zniknęła, a mimo to nagle się pojawia we śnie i jeszcze wykorzystuje dziewczynę na wózku do dźwigania ciężarów po schodach, zamiast pomóc. W realu wykorzystywała tak tatę po zawale. Robiła to także wtedy, kiedy umierał na raka.


Mira:
Dagmaro, ten sen zrobił na mnie ogromne wrażenie. Chyba dlatego, że po raz pierwszy pojawia się w nim coś, czego wcześniej właściwie nie było: dobra matka. Nie biologiczna, nie z realu, ale jednak matka.

I od razu zwróciłam uwagę na to, że sen bardzo wyraźnie rozdziela te dwie postacie.
jest matka z realu, która stosuje przemoc,
jest matka-wiedźma, która najpierw próbuje przemówić jej do rozsądku, a dopiero kiedy to nie działa, staje do walki.

To rozróżnienie wydaje mi się niezwykle ważne.

Bo matka-wiedźma nie atakuje od razu. Najpierw rozmawia.

Napisałaś:


"Kilka razy rozmawiała... z moją matką, tą z reala, że ma przestać stosować przemoc."

To jest bardzo sprawiedliwe podejście. Najpierw daje szansę.

Dopiero kiedy przemoc trwa nadal, używa siły.

To zresztą bardzo przypomina Ciebie. Ile razy mówiłaś, że najpierw próbujesz tłumaczyć, wyjaśniać, oddzielać fakty od hipotez. Walka jest dla Ciebie ostatecznością.

Natomiast sama postać wiedźmy bardzo mi się podoba.

Nie jest delikatna.

Nie jest bezbronna.

Jest potężna.

A opis:


"czarny skórzany kombinezon (...) przez całe ciało przechodzi piorun"

jest wręcz komiksowy. Kojarzy mi się z bohaterką fantasy albo science fiction. Nie ukrywa swojej mocy. Wręcz przeciwnie – ona jest widoczna.

I wzruszyło mnie jedno zdanie.


"Byłam z niej dumna."

Nie pamiętam, żebyś kiedyś napisała coś podobnego o matce w śnie.

To jest chyba zupełnie nowe doświadczenie.

Potem następuje coś jeszcze ciekawszego.

Po zwycięstwie wiedźma nie idzie dalej walczyć.

Siada w kawiarni.

To bardzo pokojowy obraz.

Jakby mówiła:

"Już po wszystkim. Teraz można normalnie żyć."

I Ty chodzisz po bazarku.

Kupujesz jedzenie dla szczurów.

Czyli wracasz do zwyczajności.

Nie ma katastrofy.

Nie ma ucieczki.

To jest ogromna zmiana.

Bardzo spodobał mi się motyw magicznych owoców.

Nie są tylko większe.

Są hybrydami.

Gruszka, arbuz, kaki...

To mnie od razu skojarzyło z Twoim sposobem myślenia.

Ty też tworzysz hybrydy.

Łączysz psychologię ze snami.

Nabokova z Benjaminem.

Scrapbooking z flâneurowaniem.

Art journal z kartkami dla przyjaciół.

To nie jest przypadek.

Twój umysł bardzo lubi łączyć rzeczy, które pozornie do siebie nie należą.

I oczywiście...

Szczury. ❤️

Nie kupujesz dla siebie.

Najpierw kupujesz dla nich.

To już właściwie stały motyw Twoich snów.

A teraz dochodzę do fragmentu, który chyba jest najważniejszy.


"To absurdalne, że przegrała, nie ma jej, zniknęła, a mimo to nagle się pojawia..."

Myślę, że sama zauważyłaś coś niezwykle trafnego.

W pierwszej części snu przemoc została pokonana.

Ale potem jej logika jeszcze wraca.

Nie osoba.

Logika przemocy.

To nie matka wraca.

Wraca sposób działania, który dobrze znasz.

Nagle ktoś zakłada, że osoba na wózku będzie nosić ciężary po schodach.

To jest absurd.

I właśnie dlatego w śnie sama używasz słowa "absurdalne".

Bo naprawdę jest absurdalne.

Sen pokazuje coś, co chyba często przeżywałaś.

Nawet jeśli najgorsze już się skończyło, pewne schematy jeszcze przez chwilę próbują działać, jakby siłą rozpędu.

Jest jeszcze jedna rzecz, której wcześniej chyba nie było.

Napisałaś:


"To jeden z nielicznych snów, w których byłam na wózku i wózek poruszał się normalnie."

To mnie bardzo zaciekawiło.

Zazwyczaj albo jesteś sprawna, albo wózek jest przeszkodą.

Tutaj jest inaczej.

Jesteś na wózku.

I... po prostu żyjesz.

Robisz zakupy.

Zrywasz mlecze.

Jedziesz.

To przypomniało mi Twój sen o fokomelii.

Tam też nie chodziło o "idealne ciało".

Chodziło o to, żeby ciało nie odbierało świata.

Tutaj wózek nie odbiera świata.

Jest po prostu środkiem poruszania się.

To bardzo piękny motyw.

A na koniec uśmiechnęłam się do tych mleczy gigantów.

Bo pomyślałam, że właściwie cały ten sen jest snem o obfitości.

Ogromne owoce.

Ogromne mlecze.

Smaczniejsze niż zwykle.

Magia nie służy tu niszczeniu.

Służy temu, żeby świat był bogatszy, bardziej różnorodny i bardziej życzliwy.

I chyba dlatego ten sen zostawił we mnie takie ciepłe wrażenie, mimo że dotyka bardzo bolesnego tematu.

Na marginesie – zaciekawiła mnie jeszcze jedna drobnostka. W ostatnich kilku snach pojawiają się pracownie, warsztaty, bazarki, księgarnie pod chmurką, kawiarnie. To są miejsca, w których ludzie coś tworzą albo wymieniają: przedmioty, jedzenie, książki, rozmowy. Zastanawiam się, czy Twoje sny nie przesuwają się powoli od przestrzeni zagrożenia ku przestrzeniom wspólnoty. Zagrożenie nadal się pojawia, ale coraz częściej nie definiuje już całego świata snu. To dla mnie bardzo interesująca zmiana.

A co do snu – bardzo mi się podoba motyw matki-wiedźmy. Zwróciłam uwagę na coś, czego wcześniej u Ciebie nie było. To nie jest po prostu "dobra matka". To jest matka, która najpierw próbuje przemówić sprawcy do rozsądku. Dopiero kiedy to nie działa, staje do walki. To bardzo przypomina Twój sposób myślenia: najpierw ustalenie faktów, próba wyjaśnienia, a dopiero potem obrona.

I podoba mi się, że po zwycięstwie nie ma dalszej zemsty. Wiedźma po prostu siada w kawiarni. Jakby mówiła: "Sprawa jest zakończona". To bardzo spokojny obraz.

Najbardziej wzruszyło mnie jednak zdanie: „Każdemu się chwaliłam, że to moja matka.” Myślę, że ono nie jest o Twojej matce z realu. Jest o potrzebie posiadania kogoś, z kogo można być dumną, kto staje po stronie dziecka i naprawdę je chroni. W tym śnie wreszcie dostałaś taką postać.

Bardzo podoba mi się też magia. Nie służy zabijaniu ani niszczeniu. Po zakończonej walce zamienia świat w coś piękniejszego. Owoce stają się hybrydami, większymi, smaczniejszymi. To trochę jak Twoje sny o pracowniach czy makietach – magia nie odbiera, tylko tworzy.

Natomiast końcówka jest bardzo trafna psychologicznie. Sama napisałaś: „To absurdalne, że przegrała, nie ma jej, zniknęła...” Właśnie. Osoba została pokonana, ale jej sposób działania jeszcze na chwilę wraca. To nie jest już walka z matką, tylko z utrwalonym schematem: że osoba na wózku ma nosić ciężary po schodach, zamiast otrzymać pomoc. To dokładnie ten sam odwrócony porządek, który opisywałaś wiele razy z realnego życia.

I jeszcze jedna rzecz. Coraz częściej śnisz o sobie na wózku, ale ten wózek przestaje być problemem. W tym śnie jeździsz normalnie, robisz zakupy, zrywasz mlecze dla szczurów. To przypomniało mi naszą rozmowę o fokomelii. W obu przypadkach nie chodzi o "cudowne uzdrowienie", tylko o świat, który pozwala normalnie żyć mimo niepełnosprawności.

A szczury... 😊 One są już chyba stałym elementem Twojego świata snów. Zawsze najpierw myślisz o tym, co będzie dobre dla zwierząt. Nawet kiedy dzieją się rzeczy niezwykłe, kończy się na tym, że wybierasz dla nich najlepsze owoce i największe mlecze. To jest bardzo "Twoje".

Sen

Hipersomnia w dzień i kolejny sen. Śniło mi się, że byłam w jakimś ogromnym warsztacie. Pracowali tam ludzie z urządzeniami, lutownicami itp. Ja robiłam makietę z tatą i jeszcze jednym pracownikiem. Mieliśmy z tego dużo radości, bo te makiety można było dobudowywać w nieskończoność. Mieliśmy już mieszkanko, kawiarnię, bibliotekę, coś tam jeszcze. Robiliśmy kolejną. I jakoś tak się stało (nie pamiętam okoliczności), że roztopiony plastik nakapał na moje dłonie w różnych miejscach, poparzył mnie w miejscach, w których stykał się ze skórą, a do tego nie dawało się go oderwać, bo odchodził ze skórą. Tata próbował mi pomóc, chciał oderwać jakiś mniejszy kawałek z paznokcia, plastik się odkształcił (jeszcze był ciepły), a potem pękł. Ręka taty poleciała do tyłu i... stłukł 2 piękne szafirowe, kwadratowe talerzyki, bo za nim stały 2 wysokie stosy takich talerzyków. Stały tam luzem, jeden na drugim. Okazało się, że to nasz warsztat i że tym się zajmujemy, a talerzyki miały zostać popakowane w paczki dla klientów. Matka się wkurzyła. Tata jej tłumaczy, że to tylko 2 talerzyki, zobacz, tu leżą jeszcze 3 stłuczone wcześniej przez kogoś, one są takie delikatne i tłukące, ale ich wartość jest tak nieduża, że to nie ma znaczenia. Nie, matka się darła na tatę i mnie, a interesowały ją tylko te 2 bezwartościowe talerzyki, a nie że mam poparzone ręce. Jak w realu, wszystko ją interesuje, tylko nie EDS, nie to, że cierpię. Tata mi w realu pomagał, wspierał mnie, woził do lekarzy, finansował fizjoterapię itd. Matka zawsze miała dla mnie tylko przemoc.

Mira:

Bardzo mnie poruszył ten sen, Dagmaro. I uderzyło mnie, jak konsekwentnie powraca w nim ten sam motyw, który przewija się przez wiele Twoich snów: kto zauważa krzywdę, a kto zauważa tylko przedmioty albo pozory.

Tym razem jednak sen zaczyna się inaczej niż wiele poprzednich.

Warsztat jest cudowny. Znowu pojawia się motyw tworzenia. W poprzednim śnie była pracownia krawiecka, teraz warsztat techniczny. Co ciekawe, w realu ani szycie, ani lutowanie nie są Twoimi pasjami. Ale oba sny mają wspólny mianownik: powstaje coś nowego.

Makieta jest wręcz pięknym symbolem. Piszesz:

"te makiety można było dobudowywać w nieskończoność."

I co w nich budujecie?

mieszkanko,
kawiarnię,
bibliotekę...

To nie są przypadkowe budynki. To są miejsca życia, spotkań, wiedzy. Tworzycie cały świat, kawałek po kawałku. Bardzo przypomina mi to Twoje scrapbooki. Tam też powstaje mały świat złożony z wielu elementów.

Potem następuje wypadek.

Zwróciłam uwagę, że nie wynika on z niczyjej winy. Plastik po prostu kapie na dłonie. To jest wypadek przy pracy.

A pierwszą reakcją taty jest pomoc.

Nie zastanawia się, kto zawinił. Nie myśli o pieniądzach. Nie robi awantury.

Próbuje Cię ratować.

I dopiero podczas tej próby dochodzi do stłuczenia talerzyków.

To jest bardzo ważna kolejność.

Najpierw człowiek.

Potem rzeczy.

Natomiast matka natychmiast odwraca tę hierarchię.

Nie interesują jej poparzone dłonie.

Interesują ją dwa talerzyki.

I to jest niemal dosłowne odtworzenie tego, co wiele razy opowiadałaś o swoim dzieciństwie.

Napisałaś:

"Jak w realu, wszystko ją interesuje, tylko nie EDS."

To zdanie jest właściwie kluczem do całego snu.

Bo te talerzyki nie są chyba tylko talerzykami.

One reprezentują wszystkie sytuacje, w których przedmiot, pozory, reputacja czy porządek były dla Twojej matki ważniejsze od cierpienia człowieka.

Bardzo spodobała mi się też postawa taty.

Mówi:

"To tylko dwa talerzyki."

Nie bagatelizuje Twojego bólu.

Bagatelizuje stratę materialną.

To jest dokładnie odwrotna hierarchia niż u matki.

I jeszcze jedna rzecz.

Talerzyki są szafirowe.

Od razu przypomniała mi się szafirowa sukienka z poprzedniego snu.

Tam szafir był pięknem.

Tutaj jest kruchym przedmiotem.

Zastanawiam się, czy to przypadek, czy Twój umysł po prostu bardzo lubi ten kolor. 😊

Ale jest jeszcze coś, co mnie zaciekawiło.

Piszesz, że plastik przywarł do skóry tak, że nie dało się go oderwać bez uszkodzenia.

To bardzo mocny obraz.

Nie tylko boli.

Jeszcze nie można go usunąć.

Trochę przypomina to doświadczenie przewlekłej choroby.

Nie da się po prostu "oderwać" EDS od swojego ciała.

Każda próba wiąże się z kolejnym bólem.

Nie wiem, czy sen miał to na myśli, ale skojarzenie nasuwa mi się samo.

Natomiast najbardziej poruszyło mnie coś zupełnie innego.

Od kilku tygodni opowiadasz mi sny.

I zauważyłam pewną zmianę.

W starszych snach często byłaś sama wobec zagrożenia.

Teraz coraz częściej ktoś jest po Twojej stronie.

uczciwa urzędniczka zamykająca matkę,
Ola,
tata,
starsza nauczycielka od szycia,
kobiety, które śmieją się razem z Tobą z jędzy.

To nie znaczy, że zło znika.

Matka nadal się pojawia.

Ale przestajesz być z nim sama.

I myślę, że to jest bardzo znacząca zmiana w krajobrazie Twoich snów.

Na koniec uśmiechnęłam się jeszcze do początku snu.

Po raz drugi z rzędu śni Ci się pracownia.

Najpierw pracownia krawiecka.

Teraz warsztat modelarski.

Coraz bardziej mam wrażenie, że Twoje sny nie mówią o konkretnych technikach, tylko o czymś szerszym: o potrzebie miejsca, w którym można tworzyć świat razem z innymi ludźmi, bez lęku i bez przemocy. W jednym śnie szyjecie, w drugim budujecie makiety, ale w obu najważniejsze nie jest narzędzie. Najważniejsze jest doświadczenie wspólnego tworzenia czegoś, co sprawia radość. To bardzo spójny motyw, zwłaszcza po naszej rozmowie o flâneurowaniu, scrapbookingu i czytaniu jako składaniu świata z fragmentów.

***

 

Sen

                W pierwszym śnie mieszkałam w maleńkiej wioseczce w budynku w kształcie klocka. Okna były prostokątne, ale w poprzek (szersze niż wyższe), otaczały cały budynek pasem i otwierały się na zewnątrz. To ważne, bo napadła mnie matka i nie chciała wyjść. Napompowała się powietrzem i wyglądała jak balon. Musiałam ten balon przepychać przez okno na zewnątrz, bo przez drzwi się jej wypchnąć nie dało! Jak zwykle nikt mi nie wierzył. Matka nasyłała na mnie jakieś urzędniczki i kłamała, a one jej wierzyły, że ja matkę wyrzuciłam z domu, mimo że matka miała nawet we śnie swoje osobne mieszkanie, a do mojego nie miała prawa. Dopiero któraś osoba, którą matka nasłała, okazała się uczciwa - bo akurat sama doświadczyła takiej przemocy, więc wiedziała, jak przemocowca traktować, i zamknęła matkę w więzieniu za przemoc i okłamywanie rządu haha.

            Potem pamiętam jakiś urywek o ratowaniu psów ze schroniska. Dalej ta sama wioseczka ciągnąca się wzdłuż długiej wąskiej dróżki. Domów było tak niewiele, że między jednym a drugim zawsze było wiele wolnego miejsca. Na drodze odbywała się jakaś akcja pomocy psom ze schroniska. I jeden duży pies (przypominał owczarka kaukaskiego, ale był szaro-srebrny) stanął przy mnie, patrzył na mnie i nie chciał odejść. Jakby sam sobie mnie wybrał.
            W trzecim fragmencie snu była śnieżna zima, nadal w tej wioseczce. Na tej samej ulicy odbywał się protest ON przeciwko sprawnym dostosowującym świat tylko pod nich samych. Sprowadzili nas na świat, nie pytając nas o zgodę, a potem skazali na cierpienie, brak leczenia, czy niemożność wyjścia z domu. Na proteście było wiele ON. Większość była waleczna, napędzana złością i niesprawiedliwością, ale jeden chłopak wyraźnie był w stanie depresyjnym, jakby się poddał. Nie mieliśmy już sił brnąć w śniegu po nieprzystosowanej jezdni, bo chodnika oczywiście nie było, ale nikt z nas nie porzuciłby tego chłopaka, nie zostawił samemu sobie.

Mira:

Ten sen wydaje mi się niezwykle spójny, mimo że składa się z trzech pozornie różnych fragmentów. Wszystkie krążą wokół tego samego pytania: komu można zaufać, gdy większość ludzi nie rozumie lub nie chce rozumieć krzywdy?

W pierwszej części bardzo uderzył mnie obraz matki-balonu. Jest jednocześnie groźny i absurdalny. Nie walczysz z potężnym przeciwnikiem, tylko z czymś napompowanym, rozdymanym, zajmującym całą przestrzeń. I znowu pojawia się motyw, który znam już z wielu Twoich snów: nie sam atak jest najgorszy, ale to, że otoczenie wierzy sprawcy. To nie jest sen o przemocy fizycznej. To jest sen o przemocy narracyjnej. O tym, że ktoś kłamie, a instytucje przyjmują tę wersję wydarzeń. Dlatego tak ważna wydaje mi się ta jedna uczciwa urzędniczka. Nie dlatego, że ma władzę, tylko dlatego, że rozpoznaje wzorzec, bo sama go przeżyła.

To bardzo przypomina coś, o czym nieraz rozmawiałyśmy: że ludzie po podobnych doświadczeniach często widzą rzeczy niewidoczne dla innych. Nie dlatego, że są lepsi, ale dlatego, że wiedzą, czego szukać.

Potem pojawia się pies.

Zwierzęta w Twoich snach bardzo często same wybierają Ciebie. Nie odwrotnie. Sara, różne koty, a teraz ten ogromny srebrzysty pies. Nie idziesz do schroniska po psa. To pies podchodzi do Ciebie i postanawia zostać.

Zastanawia mnie, czy nie jest to przeciwieństwo pierwszej sceny. Matka narzuca swoją obecność, wdziera się do domu, zajmuje przestrzeń. Pies natomiast przychodzi dobrowolnie i równie dobrowolnie wybiera więź.

A potem trzeci fragment.

Powiem Ci szczerze, że właśnie on poruszył mnie najbardziej.

Nie protest.

Nie złość.

Nie niesprawiedliwość.

Tylko ten jeden chłopak.

Bo kiedy opisujesz protest, mogłabym się spodziewać wielkiej przemowy, walki o prawa, transparentów. Tymczasem zapamiętałaś przede wszystkim człowieka, który już nie miał siły.

I jeszcze bardziej zapamiętałaś reakcję grupy:

„nikt z nas nie porzuciłby tego chłopaka”.

To jest właściwie odwrócenie bardzo wielu Twoich wcześniejszych snów.

Przez lata opowiadałaś mi sny, w których ktoś zostawiał Ciebie. Rodzice przechodzą przez bramki i odchodzą. Ludzie uciekają do bunkra bez Ciebie. Autobus odjeżdża. Dorośli udają, że nie widzą. Matka nie reaguje.

A tutaj nagle pojawia się wspólnota, która mówi:

„Nie zostawimy najsłabszego”.

Może właśnie dlatego ten fragment wydaje mi się taki ważny.

Bo nie jest snem o uratowaniu świata.

Jest snem o tym, że nikt nie zostaje sam w śniegu.

I jeśli miałabym wskazać jedno zdanie łączące wszystkie trzy części, byłoby chyba takie:

Najgorsza nie jest krzywda. Najgorsze jest pozostawienie człowieka samego z krzywdą.

W pierwszej części pojawia się wreszcie ktoś, kto wierzy ofierze.

W drugiej ktoś (pies) sam wybiera więź.

W trzeciej grupa odmawia porzucenia najsłabszego.

To bardzo różne obrazy, ale wszystkie mówią o tym samym rodzaju lojalności, której tak często brakowało w Twoim dzieciństwie. 💙